Zarządzanie jest działalnością towarzyszącą człowiekowi od zarania dziejów. Od czasów rewolucji przemysłowej znaczenie zarządzania wzrosło. Oto bowiem uznane zostało ono za ważny czynnik wzrostu efektywności ekonomicznej.
Odwołując się raz jeszcze do doświadczeń historycznych, należy wskazać na Fayola, który po raz pierwszy wyodrębnił funkcję administracyjną spośród innych funkcji w przedsiębiorstwie przemysłowym i nadał jej odpowiednią rangę. Fayol zauważył, że kierownik stojący na czele dużego przedsiębiorstwa winien więcej czasu poświęcać na administrowanie, czyli zarządzanie w porównaniu z kierownikiem małego zakładu. Podobnie, kierownik znajdujący się na wyższym szczeblu drabiny hierarchicznej powinien więcej czasu przeznaczyć na zarządzanie, aniżeli ten kierownik, który znajduje się niżej w strukturze organizacyjnej.
Z doświadczeń autora wynika, że potoczna wiedza na temat zarządzania wśród uczestników różnego rodzajów kursów, szkoleń i wykładów sprowadza się najczęściej do wymienienia czynności, które winni wykonywać kierownicy. Dają się one sprowadzić do wspólnego mianownika, tj. do planowania, organizacji, motywacji i kontroli, a więc do funkcji kierowniczych wyodrębnionych po raz pierwszy przez Fayola. Kierownikom przypisuje się również pewne funkcje koordynacyjne, integracyjne, informacyjne, prawo do wydawania poleceń, podejmowania decyzji i in. Wszystkie te czynności kierownicy rzeczywiście wykonują. Są to czynności niezbędne do tego, aby sterować przedsiębiorstwem, utrzymywać stabilizację, rozwijać, najlepiej zaspokoić potrzeby klientów. Można nazwać je umownie funkcjami, a rozpatrywanie zarządzania z punktu widzenia wykonywania tych czynności oznaczyć funkcjonalnym punktem widzenia na zarządzanie.
Aby otrzymać w miarę pełny obraz zarządzania, trzeba do tego punktu widzenia dodać jeszcze jeden ? instytucjonalny. Zarządzanie jako instytucja obejmuje wszystkie szczeble kierownicze, tzn. wszystkie osoby, które piastują funkcje kierownicze. Zarząd przedsiębiorstwa, jego dyrekcja to właśnie instytucjonalne ujęcie zarządzania. Najczęściej obejmuje ono trzy szczeble kierownicze:
- najwyższe kierownictwo ? zarząd, dyrektor naczelny,
- średnie kierownictwo ? dyrektor wydziału, szef warsztatów,
- najniższe kierownictwo ? kierownik biura, majster.
Kierownicy znajdujący się na różnych szczeblach mają odmienny
udział w decyzjach. Także ciężar gatunkowy funkcji zarządzania jest inny na szczeblu najwyższym w porównaniu do najniższych szczebli kierowniczych. Wynika to m.in. z tego, że działalność kierownictwa na najwyższych szczeblach, winna mieć charakter twórczy, zorientowany na przyszłość przedsiębiorstwa. Ponadto, odnosi się ona do przedsiębiorstwa jako całości. W bardzo małym stopniu kierownictwo naczelne bierze udział w podejmowaniu decyzji bieżących, w bezpośrednim zarządzaniu lub w samej realizacji.
]]>